Een verpakking is recyclebaar als het materiaal in de praktijk wordt ingezameld, gesorteerd en opnieuw verwerkt kan worden. Dat hangt af van drie dingen: uit welk materiaal de verpakking bestaat, welke extra lagen en kleefstoffen erop zitten en hoe de afvalinzameling in jouw gemeente of bedrijf is geregeld. Een doos van puur karton is meestal goed te recyclen. Een verpakking van gemengde lagen is dat veel minder. Hieronder lees je waar de grenzen liggen.
Waarom recyclebaar niet hetzelfde is als gerecycled
Op verpakkingen zie je vaak woorden als recyclebaar, herbruikbaar en gerecycled. Ze betekenen verschillende dingen. Recyclebaar zegt dat het materiaal opnieuw verwerkt kan worden. Gerecycled zegt dat er al hergebruikt materiaal in zit. Herbruikbaar betekent dat je de verpakking zelf nog eens kunt gebruiken, zoals een doos die je nog een keer verstuurt. Een verpakking kan het een zijn zonder het ander te zijn.
Of iets daadwerkelijk wordt gerecycled, hangt ook af van de inzameling. Wat niet in de juiste afvalstroom belandt, wordt niet gerecycled, ook al is het materiaal technisch geschikt. Daarom helpt het om een verpakking te kiezen die eenvoudig te scheiden is en past bij de stroom die jouw klant of bedrijf al heeft.
Karton en papier
Karton en papier horen bij de papierstroom en kunnen in principe meerdere keren worden hergebruikt. De vezels worden korter bij elke ronde, dus er is een grens, maar in de praktijk is papier een van de meest recyclede materialen. Een gewone kartonnen doos past goed in die stroom.
Lastiger wordt het bij:
- Karton met een kunststoflaag, zoals een coating tegen vocht. De lagen laten zich minder goed scheiden.
- Karton met veel vet of etensresten, zoals een pizzadoos met kaas. Vervuild papier is slecht te verwerken.
- Verpakkingen met veel plastic ramen, metaalfolie of plakstroken.
Voor een zending is een doos van puur karton met een beperkt stuk tape meestal geen probleem. Papiertape is voor wie het strak wil doen een logische keuze, omdat doos en tape dan uit dezelfde stroom komen. Gebruik niet meer tape dan nodig.
Kraftpapier en vulling
Voor vulling kun je kiezen voor papier in plaats van plastic chips of luchtkussens. Opvulpapier en kraftpapier komen in dezelfde stroom terecht als de doos zelf. Dat maakt het voor de ontvanger eenvoudig: alles gaat samen bij het oud papier. Papier vult minder licht dan luchtkussens, dus voor zware voorwerpen bekijk je per product of de bescherming voldoende is.
Kleurstoffen en bedrukking kunnen invloed hebben. Een dun laagje drukinkt is meestal geen probleem, maar een volledig gelamineerd of foliekleurig papier wel.
Plastic: monomateriaal als uitgangspunt
Bij plastic hangt recycling vooral af van de soort kunststof. Een verpakking van één soort plastic, een monomateriaal, laat zich beter verwerken dan een combinatie van verschillende lagen die niet te scheiden zijn. Een zak van enkel PE is dus eenvoudiger te recyclen dan een zak waarin PE, nylon en een aluminiumlaag zijn gecombineerd.
Ook hier telt de inzameling. Of een plastic zak bij de plasticstroom hoort, verschilt per gemeente of bedrijf. Vervuilde of gekleurde folies zijn lastiger. Kijk voor een algemeen overzicht van plastic en alternatieven in ons artikel plasticvrij verpakken voor een webshop.
Wat telt per verpakking
| Verpakking | Meestal recyclebaar? | Waar op te letten |
|---|---|---|
| Kartonnen doos | Ja, via papier | Beperkt tape, geen vervuiling |
| Kraft- en opvulpapier | Ja, via papier | Geen kunststof coating |
| Papieren zak | Ja, via papier | Venster of coating beperkt dit |
| PE-folie of zak van één soort plastic | Ja, als de inzameling dit toelaat | Schoon en zonder aluminium of nylon lagen |
| Verpakking van gemengde lagen | Meestal moeilijk | Lagen zijn lastig te scheiden |
| Bubbeltjesplastic | Afhankelijk van inzameling | Is vaak van PE, maar niet overal in de stroom |
Kleefstoffen en tape
Elke verpakking die wordt dichtgeplakt, bevat kleefstof. In de papierstroom wordt een beperkte hoeveelheid tape meestal toegelaten, maar grote stukken tape, zware strips en etiketten van plastic geven meer verwerkingsproblemen. Houd het daarom bescheiden. Een H-patroon op de doos is genoeg, bandjes of meerdere lagen zijn bijna nooit nodig.
Bij papieren zakken of enveloppen is de kleefstrook meestal klein. Dat is een voordeel ten opzichte van verpakkingen die met veel tape moeten worden gesloten. Voor papieren zakken geldt dat een plastic venster of een innerlijke coating de recycling kan beperken.
Eerlijk communiceren naar klanten
Wil je op je verpakking of website zetten dat het recyclebaar is, houd dan rekening met wat je zeker weet. Schrijf wat het materiaal is, bijvoorbeeld karton of papier, en leg uit in welke afvalstroom het hoort. Dat is duidelijker dan een algemeen woord. Claim geen keurmerken of certificeringen als je ze niet hebt. Zonder bewijs kan zo'n claim verkeerd uitpakken, en klanten merken het snel.
Handig is een korte instructie in de doos: waar de doos, het papier en de tape heen kunnen. Dat verhoogt de kans dat het materiaal in de juiste stroom terechtkomt.
Praktische keuzes voor een webshop
- Kies een doos die past bij het product, zodat je minder vulling en tape nodig hebt.
- Gebruik papier als vulling waar de bescherming dat toelaat.
- Sluit af met een beperkte hoeveelheid tape of met papiertape.
- Zet op de doos in welke afvalstroom hij hoort.
- Kies voor kunststof een monomateriaal als je het niet kunt vermijden.
Verder geldt dat de duurzaamste verpakking vaak de verpakking is die je niet hoeft te gebruiken of die meerdere keren wordt ingezet. Een doos die twee keer verstuurd wordt, bespaart meer dan een doos die perfect recyclebaar is maar na één gebruik in de container belandt.
Veelgestelde vragen
Is een kartonnen doos altijd recyclebaar?
Meestal wel via het oud papier, zolang hij niet vervuild is en er geen dikke kunststoflagen op zitten.
Mag tape op de doos blijven zitten?
Een beperkte hoeveelheid tape is meestal geen probleem in de papierstroom. Verwijder grote stukken of gebruik papiertape als je het strak wilt aanpakken.
Is plastic folie recyclebaar?
Dat hangt af van het type plastic en de inzameling. Een verpakking van één soort plastic is eenvoudiger te verwerken dan een combinatie van lagen.
Waarom is een papieren zak met venster lastig?
Omdat papier en plastic dan gecombineerd zijn. Het venster moet worden gescheiden voordat het papier kan worden verwerkt.
