Karton: soorten, dikte en toepassingen van dik en stevig karton

Karton is een verzamelnaam voor papieren materiaal vanaf ongeveer 200 g/m², van vlak grijskarton tot gegolfd karton in meerdere lagen. Dik, stevig of massief karton is meestal grijskarton: een dichte plaat zonder golf die niet doorbuigt. Golfkarton is lichter, vangt schokken op en is de standaard voor dozen.

Wat is karton en waarin verschilt het van papier en golfkarton?

Papier en karton zijn van hetzelfde materiaal gemaakt: vezels uit hout of oud papier. Het verschil zit in het gewicht per vierkante meter. Alles boven de 200 g/m² wordt in de praktijk karton genoemd. Dun karton gebruik je voor omslagen en displays, dik karton voor platen die ergens echt iets moeten dragen of tegenhouden.

Daarnaast heb je twee hoofdvormen:

• Massief karton bestaat uit samengeperste lagen zonder holle ruimte. Grijskarton is het bekendste voorbeeld.
• Gegolfd karton heeft een gegolfde laag tussen een of twee vlakke lagen. Door de golf zit er lucht in, waardoor het licht blijft en toch stevig is.

Veel mensen zoeken op "karton plaat" en bedoelen een vlak vel. Dan zit je bij grijskarton of bij een vel golfkarton. Wil je een rol in plaats van een vel, kijk dan bij karton en papier op rol.

Grijskarton: dik, stevig en massief karton

Grijskarton is een dichte, vlakke plaat gemaakt van gerecycled papier. Het is stug, buigt moeilijk en laat zich goed snijden en vouwen. Je vindt het terug in bindmappen, kaartspellen, verpakkingen voor kleine producten en als versteviging in een doos.

Het assortiment karton bevat grijskarton in verschillende diktes. Het gewicht per vierkante meter zegt hier veel over de dikte:

Een plaat van 1260 g/m² is dik en stijf. Een vel van 400 g/m² is veel dunner en nog goed te vouwen. De exacte dikte staat per product bij de omschrijving, kijk dat altijd na.

Langlopend of breedlopend

Bij sommige vellen staat langlopend of breedlopend. Dat gaat over de vezelrichting. Karton buigt en vouwt het mooist langs de vezel en scheurt of kreukt eerder dwars erop. Heb je een vouw nodig, kies dan het vel waarvan de vezel parallel loopt aan je vouwlijn.

Voorbeelden van gangbare vellen zijn grijskarton 600 g/m² van 650x920 mm en grijskarton 472 g/m² van 650x920 mm. Die laatste worden per pallet geleverd, dus ze zijn bedoeld voor wie grote hoeveelheden verwerkt.

Golfkarton: licht, stevig en schokdempend

Golfkarton is gelaagd. De golf werkt als een rij kleine boogjes, die druk opvangen en verdelen. Daarom kan een doos van golfkarton een flink gewicht dragen terwijl hij zelf bijna niets weegt.

• Enkelzijdig golfkarton: een golflaag met aan een kant een vlakke laag. Je buigt het om voorwerpen heen. Denk aan het inwikkelen van flessen, buizen of meubelhoeken.
• Enkelgolf: golf tussen twee vlakke lagen. Standaard voor verzenddozen en tussenlegvellen.
• Dubbelgolf: twee golflagen. Duidelijk sterker, voor zwaardere of kwetsbare zendingen.

Het verschil tussen enkel en dubbel staat uitgebreid in enkelgolf of dubbelgolf karton.

In de collectie golfkarton vind je rollen enkelzijdig golfkarton van 350 g/m², 50 meter lang, in breedtes van 500 mm tot 2100 mm. Bijvoorbeeld enkelzijdig golfkarton van 1000 mm breed. Ook zijn er grijze rollen golfkarton van 157 g/m² en tussenlegvellen van golfkarton voor pallets.

Gramgewicht uitgelegd: wat zegt g/m² over karton?

Het gramgewicht is het gewicht van een vierkante meter karton. Een vel van 1 m² met 400 g/m² weegt dus 400 gram. Hoe hoger het getal, hoe meer vezel er in zit en hoe dikker en stugger het karton wordt.

Je kunt er zelf mee rekenen. Een vel van 760x1060 mm is 0,806 m². Bij 923 g/m² weegt zo'n vel dus ongeveer 744 gram. Een pallet van duizend vellen komt dan al snel boven de 700 kilo. Reken dat door voordat je bestelt, want zwaar karton vraagt om een andere manier van transport en opslag dan een pak dunne vellen.

Let op een verschil tussen grijskarton en golfkarton. Bij grijskarton zegt het gramgewicht redelijk goed iets over de dikte. Bij golfkarton niet altijd: het gewicht hangt ook af van de golfhoogte en de kwaliteit van de lagen. Kijk bij golfkarton daarom naar de productomschrijving en niet alleen naar het getal.

Karton kiezen: welk karton past bij jouw toepassing?

De keuze hangt af van wat het karton moet doen. Gebruik deze tabel als eerste filter.

Voor pallets en opslag

Wie stapelt, heeft tussenlagen nodig. Een vel golfkarton tussen twee lagen dozen verdeelt het gewicht en voorkomt dat de onderste laag doorzakt. Zie kartonnen tussenlegvellen op pallets. Bijvoorbeeld de enkelgolf tussenlegvel van 1150x750 mm, passend op een europallet. In de collectie karton tussenlegvellen staan meer varianten, ook antislip.

Voor verpakken en beschermen

Een kartonnen beschermhuls, zoals de beschermhuls van 75x300 mm, past om flessen en rolvormige producten. Voor hele dozen ga je naar kartonnen dozen. Rollen en vellen voor vloerbescherming staan beschreven in karton op rol.

Hoe stevig is karton echt?

Stevigheid heeft meerdere kanten, en niet elk karton scoort overal hoog.

• Buigstijfheid: hoe moeilijk het doorbuigt. Dik grijskarton wint hier.
• Stapelsterkte: hoeveel druk van boven een doos verdraagt. Golfkarton wint hier, vooral dubbelgolf.
• Stootvastheid: hoe goed het schokken opvangt. Gegolfd karton is beter dan massief.

Karton heeft ook een zwakte: vocht. Nat karton verliest een groot deel van zijn sterkte. Voor opslag in een vochtige ruimte of buiten zijn extra maatregelen nodig, zoals folie eromheen.

Wil je weten hoeveel gewicht een doos aankan? Lees hoeveel kg een kartonnen doos kan dragen.

Karton snijden, vouwen en verwerken

Dun grijskarton snij je met een stevig mes en een stalen liniaal. Bij dik karton gaat het beter in twee of drie lichte halen dan in een keer. Wie veel snijdt, werkt met een snijmachine of laat het karton op maat snijden.

1. Teken de vouwlijn op het karton.
2. Druk de lijn voor met de stompe kant van een mes of een nagelschaartje (kartelen). Dat voorkomt scheuren in de toplaag.
3. Vouw langs de lijn, bij voorkeur met de vezelrichting mee.
4. Gebruik bij dik karton twee parallelle kartellijnen, zodat de vouw een kleine ronding krijgt.

Golfkarton vouw je het makkelijkst dwars op de golf. Langs de golf geeft het nauwelijks mee. Enkelzijdig golfkarton rol je met de golf naar buiten om een voorwerp, dan blijft het mooi om de vorm liggen.

Karton of toch iets anders?

Soms is karton niet de beste keuze. Een korte vergelijking helpt bepalen of je wel bij het juiste materiaal zit.

Voor beschermend vulmateriaal rond kwetsbare producten bestaan ook folie en schuim. Wie liever bij papier en karton blijft, vindt in opvulmateriaal alternatieven.

Waar let je op bij het kopen van karton?

• Formaat van het vel: kies een formaat dat bij je eindproduct past, zodat je weinig afval overhoudt.
• Verpakkingseenheid: sommige vellen worden per pak geleverd, andere per pallet. Controleer de eenheid bij de variant.
• Vezelrichting: belangrijk als je gaat vouwen.
• Staffelprijzen: bij meer vellen of rollen daalt de prijs per stuk. Bestel je regelmatig, dan loont een grotere hoeveelheid.
• Opslag: bewaar karton droog en vlak, het liefst op een pallet en niet op een koude vloer.

Honingraatkarton en andere speciale soorten

Naast grijskarton en golfkarton bestaat er honingraatkarton. Dat heeft een kern met zeshoekige cellen tussen twee vlakke platen. Het is erg licht en stijf, en wordt gebruikt voor displays, scheidingswanden en transportbeschermers. Het zit niet standaard in elke verpakkingscollectie, vraag het na als je het nodig hebt via een offerte.

Prijs of offerte voor een doos op maat? Bereken de prijs direct online in de doos-op-maat calculator op de homepage, of vraag een offerte aan.

Voor presentatiemateriaal bestaat ook etalagekarton met een gladde kant. Meer uitleg in etalagekarton en displaykarton.

Drie voorbeelden uit de praktijk

Een webshop verstuurt ingelijste prints

De prints zijn plat en breken makkelijk bij een knik. Een plaat grijskarton van rond 450 g/m² aan voor- en achterkant houdt het geheel recht. Daaromheen komt een doos van golfkarton die iets groter is dan de lijst. De hoeken krijgen extra bescherming van gevouwen golfkarton. De combinatie is licht en stevig.

Een groothandel stapelt dozen vijf lagen hoog

Zonder tussenlagen drukt het gewicht via de hoeken van de dozen door naar beneden. Een vel golfkarton tussen elke laag verdeelt dat gewicht. Zit er een gladde folie of glad papier in de verpakking, dan helpt antislipkarton om stapels op hun plaats te houden. Zie ook anti-slip papier.

Een verhuizer beschermt een vloer

Een rol golfkarton rol je uit over de gang en de trap. Plak de randen vast met tape en de vloer blijft schoon. Na afloop gaat het karton bij het oud papier. Een geschikte tape vind je bij verpakkingstape.

Elk van deze gevallen vraagt om een ander karton. Dat is precies de reden dat je eerst bepaalt wat het karton moet doen, en pas daarna kijkt naar dikte en formaat.

Milieu en hergebruik

Karton is te recyclen met oud papier. Het grijskarton in het assortiment is gemaakt van gerecycled papier. Bij meerdere producten staat een FSC-vermelding in de titel. Een doos die nog heel is, kun je vaak hergebruiken. Wat je daarbij moet controleren staat in kartonnen dozen hergebruiken.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen karton en golfkarton?

Karton is een vlakke, dichte plaat. Golfkarton heeft een gegolfde tussenlaag met lucht, waardoor het lichter is en beter schokken opvangt.

Welk karton is het stevigst?

Voor buigstijfheid is dik grijskarton van 1260 g/m² het sterkst. Voor stapelen en transport is dubbelgolf karton in een doos sterker.

Wat is massief karton?

Massief karton is karton zonder golf of holle ruimte, opgebouwd uit samengeperste lagen. Grijskarton is het bekendste voorbeeld.

Kan ik karton op maat laten snijden?

Voor maatwerk vraag je een offerte aan. Voor dozen in een eigen maat kijk je bij kartonnen dozen op maat.

Bekijk ook

• Karton
• Golfkarton
• Grijskarton
• Enkelgolf of dubbelgolf karton
• Antislip papier en tussenlegvellen
• Dozen formaten